Wat is PPS?
PPS staat voor Publiek Private Samenwerking en komt er kort gezegd op neer dat de overheid en het bedrijfsleven niet opereren in een simpele opdrachtgever- uitvoerder relatie maar als volwaardige partners. Deze partners nemen die taken op zich die ze het best kunnen uitvoeren en die risico s die ze het beste kunnen dragen. De overheid behoudt regie en de markt krijgt de vrijheid creatieve oplossingen te bedenken, wat in de regel leidt tot betere oplossingen.
Indien de overheid voor investeringsbeslissingen staat, zijn er ruwweg de volgende scenario’s denkbaar:
- Traditioneel financieren/uitvoeren: De niet-PPS
Dit is, zoals de omschrijving al aangeeft, de traditionele manier van projectuitvoering waarbij er sprake is van een relatie tussen overheid en bedrijfsleven als opdrachtgever en uitvoerder, waarbij de overheid alle taken in eigen beheer houdt. Voor een flink aantal projecten kan deze vorm van ‘niet-PPS’ uitermate zinvol zijn, zeker wanneer het kleinere, mindere complexe projecten betreft.
- Allianties / Joint Ventures: Vooral gebiedsontwikkeling
Met name op regionaal en gemeentelijk niveau wordt PPS al veelvuldig ingezet als ideale vorm voor het invullen en uitvoeren van gebiedsontwikkelingsprojecten. Denk hierbij aan (binnen)stedelijke (her)ontwikkelingen, ontwikkeling van industrieterreinen, enzovoorts. Meestal wordt in dergelijke gevallen bij aanvang een aantal duidelijke uitgangspunten door partijen geformuleerd waarbij de uiteindelijke PPS vorm nog niet bij voorbaat vast staat, maar zich spiegelt aan de zich steeds verder ontwikkelende dialoog tussen overheid en private sector. Projecten waar deze vorm ondere andere is toegepast zijn: de HSL Sleutelprojecten: (Her)ontwikkeling Stationsterreinen, Blauwe Stad/Groningen, etc. Projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties zijn ‘belangrijke spelers’ bij deze vorm.
- PPS concessies – DBFMO
De vorige vorm van PPS raakt steeds meer raakt ingeburgerd en ook begint de DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain, Operate) variant te winnen aan populariteit. Daarmee lijkt het erop dat hier de grootste kansen beter benut worden. DBFMO-projecten zijn publiek-private samenwerkingen waarbij een overheidsinstelling het ontwerp, de realisatie, financiering, beheer en onderhoud en vaak ook de facilitaire dienstverlening van een project langdurig bij een privaat consortium onderbrengt.
Dit vereist een andere manier van denken en werken, waarbij de overheid bepaalde taken moet loslaten en waarbij uitgegaan moet worden van levenscyclus kosten/opbrengsten (en dus niet van éénmalige stichtingskosten). Denk hierbij aan het onderhoud van gebouwen en wegen maar ook aan het handhaven van de veiligheid en orde in publieke ruimtes.
Voorbeelden van dergelijke projecten zijn: A59 (versneld uitbouwen van verbindingstuk bestaande rijksweg om daarmee een (gevaarlijk) knelpunt op te lossen), N31 (renovatie, uitbouw inclusief extra beveiliging in bestaande rijksweg), HSL Zuid, Harnaschpolder (afvalwaterzuiveringsinstallatie in Den Hoorn), Montaigne Lyceum (nieuwbouw school).
De ervaring leert dat via een degelijke PPS tussen de 10 en 20% meerwaarde kan worden gerealiseerd. Deze meerwaarde kan tot uiting komen in een ‘korting’ maar komt vaker ten goede aan het project zelf, zoals minder verkeersdoden, een beter woonklimaat, betere bereikbaarheid en daarmee hogere grondprijzen bij bijvoorbeeld een infrastructureel project. Bij het Montaigne Lyceum kon de meerwaarde die gerealiseerd werd via de PPS worden teruggeïnvesteerd in de school zelf bijvoorbeeld in de vorm van state-of-the art audiovisuele ruimtes en voorzieningen.
- Specifieke PPS Logistieke en Operationele projecten
Dit betreft een nieuwere vorm waarbij nog meer meerwaarde gerealiseerd kan worden, namelijk van wel 20 tot 30%. Feitelijk wordt de creativiteit hier verder geprikkeld en daarmee de optimalisatie nog verder opgezocht door private ondernemingen nog meer van de traditionele overheidsrollen op zich te laten nemen. Dit kan bijvoorbeeld bij zaken als motorenonderhoud van straaljagers door private partijen, uitbesteding van opleidingen (flight simulators, etc.), het gezamenlijk benutten van materieel, enz.