PPS Netwerk Nederland

 

Mobility as a Service (MaaS): "Techniek en geld is niet de moeilijkheid, wel hoe we het gaan organiseren"

Nederland heeft te maken met een versnellende verstedelijking. De randstad krijgt er de komende jaren 700.000 inwoners bij. De wegen worden steeds drukker en het Openbaar Vervoer kan de groei niet meer aan in drukke gebieden. De vraag naar toekomstbestendige oplossingen voor mobiliteitsvraagstukken neemt hierdoor toe. Mobility as a Service (MaaS) is binnen al deze ontwikkelingen een veelgehoorde term. PPS Netwerk Nederland vroeg aan Marieke Kassenberg (Strateeg Mobiliteit, Provincie Gelderland) en Arjen van Weert (Adviseur Movares en verbonden als onderzoeker aan HAN Hogeschool) naar de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, wat MaaS inhoudt en hoe overheden MaaS kunnen inzetten om slimme en toekomstbestendige steden en regio’s te worden.

Welke trends en ontwikkelingen zien jullie op dit moment op het gebied van mobiliteit in Nederland?

Als gevolg van de aantrekkende economie en groei van de bevolking slibben steden langzamerhand dicht. Er is een grote behoefte aan efficiënter en goedkoper vervoer van A naar B. Nu is er een versnippering met allerlei losse, goed bedoelde maar voor bepaalde bevolkingsgroepen (o.a. ouderen, allochtonen en lager opgeleide mensen) lastig te gebruiken initiatieven. Er is grote behoefte aan duurzame en vraaggestuurde mobiliteitsoplossingen voor iedereen. Alleen zo kunnen we steden weer bereikbaar en gezond krijgen. Echter is dit makkelijk gezegd dan gedaan.

Mobility as a Service (MaaS) is op dit moment een veelgehoorde term. Wat is het en hoe werkt het?

We kunnen MaaS definiëren als: ‘het aanbod van multimodale, vraaggestuurde mobiliteitsdiensten, waarbij op maat gemaakte reismogelijkheden via een digitaal platform (bv. Mobiele app) met real-time informatie aan klanten worden aangeboden, inclusief betaling en afhandeling van transacties’. Kortom: plannen, boeken en betalen. Maar je kunt ook zeggen dat twee van de drie al Maas is.

Waar liggen volgens jullie de grootste kansen voor MaaS in te zetten in te voeren/ in te zetten?

Met name in steden waarin reizigers of te maken hebben met veel files en parkeerproblemen of voor het eerst een specifieke bestemming hebben met “wayfinding” issues. Het is een goede manier om het hele bos aan mobiliteitsproviders voor de reiziger terug te brengen in 1 app met een duidelijk reisadvies, gebaseerd op eigen voorkeuren (bv wel of geen rijbewijs, als het regent geen fietsadvies geven etc.). Maar het is ook voor mensen die vooral duurzaam en efficiënt willen reizen.

Het realiseren van MaaS vereist echter wel verregaande samenwerking tussen marktpartijen en de overheid. Er ligt een grote uitdaging dat goed te organiseren omdat beide partijen te maken hebben met een politieke omgeving en verschillende belangen. Ook gaat de discussie helaas nog te veel over apps, investeringen en voertuigen. Technologie en geld is echter niet de moeilijkheid, dat is er, maar wel hoe we het gaan organiseren. Er kleven ook risico’s aan: 1) dat we veel meer gaan reizen als het makkelijk wordt en daardoor dus drukker wordt 2) dat de piektijden veel duurder worden (zoals Uber bv doet) en dat die alleen voor de happy few betaalbaar zijn 3) dat google straks de enige maasprovider is en we daar totaal van afhankelijk zijn

Waar liggen volgens jullie de grootste obstakel(s) (bij overheden) om MaaS zo efficiënt mogelijk in te zetten?

De grootste obstakels in onze ogen zijn:

1. Het veilig opslaan en beheren van reizigersdata en deze toegankelijk maken voor markt analyses;
2. Onafhankelijkheid van de serviceprovider;
3. Nederlandse OV concessies zijn onvoldoende ingericht voor (disruptieve) innovaties;
4. Beleid is vaak volgend, terwijl pro-actief actie ondernomen kan/moet worden (denk aan de deelfietsenproblematiek in Amsterdam);
5. Onduidelijke rol verdeling en invulling van overheid en markt. Wie doet wat en hoe?;
6. Onduidelijkheid over de (maatschappelijke) business case.

De overheden zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het mobiliteitssysteem (concessieverlener, wegbeheerder, WMO vervoerder, NS concessieverlener) en moeten dus samen tot een strategie komen om te handelen. Dat vereist veel overleg. En een deel van de beslissingen is politiek: wie neemt hierin regie? De markt of overheid?

Wat moeten overheden en markt doen om MaaS te vertalen naar concrete acties/projecten in steden en regio’s?

Wij denken aan de volgende stappen in willekeurige volgorde:

1. Regiospecifieke potentiële reizigers beter in beeld krijgen;
2. Beleid op creatie van onafhankelijke, vertrouwenwekkende serviceproviders;
3. (open) Data beschikbaar stellen; zodat mobiliteits-oplossingen hier gebruik van kunnen maken;
4. Zorg dragen voor mooie en goede overstappunten (mobility hubs); waar snel en hoogwaardig van modaliteit gewisseld kan worden;
5. Zorgen voor stimulatie, denk aan pilots, maar ook bijvoorbeeld fiscaliteit en parkeerbeleid hebben impact;
6. Kansen identificeren voor combinatie mogelijkheden met vervoer voor groepen met afstand tot mobiliteit;
7. Standaarden creëren voor open data;
8. Deze open data eisen van alle mobiliteitsproviders;
9. Zelf verantwoordelijk zijn voor een onafhankelijk dataplatform.
10. Integrale samenwerkingsvormen organiseren rondom mobiliteitsvraagstukken;

Kunnen jullie een mooi praktijkvoorbeeld van MaaS geven?

Er zijn 7 regionale pilots in wording om inzicht te krijgen in de potentie van MaaS oplossingen. SL!M Heijendaal in Nijmegen is een MaaS pilot die nu midden in de zoektocht zit naar regiospecifieke potentiële MaaS gebruikers. En Brengflex is een vervoersservice in Arnhem-Nijmegen op bestelling, één busdienst die rijdt van halte naar halte.

Praktijkseminar MaaS - 21 juni 2018
Op 21 juni organiseert PPS Netwerk Nederland i.s.m. Provincie Gelderland, Movares, CMS en HAN Hogeschool over hoe MaaS organiseren en inzetten voor slimme en toekomstbestendige steden en regio’s.
Klik hier voor meer informatie over programma en aanmelding.

PPS Netwerk Nederland, 5 april 2018

PPS potentie van uw project? Vraag een Quick Scan aan!